Natuurvriendelijk (ver)bouwen

Gaat u (ver)bouwen, isoleren of slopen? Dan is het belangrijk dat u rekening houdt met beschermde soorten. In de spouwmuren, daken en andere delen van uw woning komen mogelijk dieren voor, zoals huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen. Dit zijn beschermde dieren. Dit ligt vast in de wet. Op deze pagina leest u waar u allemaal aan moet denken als u natuurvriendelijk gaat (ver)bouwen.

Hoe u kunt (ver)bouwen, slopen of isoleren

Volgens de landelijke Omgevingswet moet u bij (ver)bouwen rekening te houden met beschermde diersoorten. Er zijn verschillende mogelijkheden om natuurvriendelijk te (ver)bouwen.

1. U gaat zelf aan de slag

Gaat u alleen isoleren? Een aantal maatregelen kunt u uitvoeren zonder dat u beschermde dieren verstoort. Voor deze werkzaamheden is geen omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten nodig. Het gaat om de volgende maatregelen:

  • Glasisolatie;
  • Vloer- of bodemisolatie;
  • Gevel- of dakisolatie aan de binnenkant.

Soms is onderzoek nodig

Bij een aantal maatregelen geldt een onderzoeksplicht. Dit onderzoek is nodig om aan te tonen dat er geen beschermde diersoorten aanwezig zijn. Nader onderzoek is nodig bij de volgende maatregelen:

  • Spouwmuurisolatie;
  • Kozijnvervanging;
  • Gevel- of dakisolatie en/of -renovatie aan de buitenkant;
  • Andere werkzaamheden aan de buitenkant van de gevel of het dak waarbij:
    - Gevel en/of dak (tijdelijk) bedekt worden;
    - (Tijdelijk) openingen worden gemaakt in gevel en/of dak;
    - Dakpannen worden verwijderd of vervangen.

Spouwmuurisolatie of kozijnvervanging

Wanneer u bij een grondgebonden woning alleen de spouwmuur isoleert of een kozijn vervangt kan u kiezen voor eDNA-onderzoek. Daarmee onderzoekt u of er vleermuizen aanwezig zijn in de spouw. Op Natuurvriendelijk isoleren vindt u een lijst van erkende bedrijven.

  • Als uit eDNA-onderzoek blijkt dat er geen vleermuizen aanwezig zijn kunt u verder gaan met de werkzaamheden aan de spouw. Aanvullend onderzoek is dan niet nodig. Ook heeft u geen omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten nodig.

LET OP: deze methode is goedkoper en sneller dan het alternatieve vervolgonderzoek. Maar als blijkt dat er mogelijk vleermuizen aanwezig zijn, moet u alsnog aanvullend onderzoek (laten) doen. Daarnaast is eDNA-onderzoek alleen geschikt voor grondgebonden woningen. Bij een groter huizenblok is altijd nader soortenonderzoek nodig.

  • Als uit eDNA-onderzoek blijkt dat er mogelijk wél vleermuizen zijn, dan vraagt u een ecoloog om ecologisch onderzoek (lees hier meer over onder punt 2). Na dat onderzoek kunt u een vergunning aanvragen om de maatregelen alsnog uit te voeren. U heeft het onderzoek nodig om aan te tonen dat er geen vergunning nodig is.

Werkzaamheden aan de buitenkant van gevel of dak

Als u gevel- of dakisolatie aan de buitenkant uitvoert of andere werkzaamheden aan uw gevel of het dak doet, voert u als eerste stap een quickscan uit. Dat is een kort onderzoek waarbij de ecoloog kijkt of uw gebouw geschikt is voor vleermuizen. Op basis van deze quickscan geeft de ecoloog aan of u direct aan de slag kunt, of dat er nog nader onderzoek nodig is. Met dat nader onderzoek bekijkt de ecoloog welke soorten er precies aanwezig zijn en hoeveel (lees hier meer over onder punt 2).

Wachten op een Soortenmanagementplan (SMP)

U kunt ook kiezen om te wachten tot de gemeente een Soortenmanagementplan (SMP) heeft opgesteld (lees hier meer over onder punt 3).

LET OP: wanneer u zelf al zeker dat er vleermuizen, huismussen of gierzwaluwen in uw woning zitten, dan is naast onderzoek een flora- en fauna vergunning verplicht. Dit kost tijd en geld. U kunt er dan voor kiezen om te wachten op het Soortenmanagementplan van de gemeente (zie hiervoor punt 3).

2. Zelf onderzoek laten uitvoeren door een ecologisch adviesbureau

Gaat u isoleren of renoveren en is uit het eDNA-onderzoek gebleken dat er mogelijk vleermuizen zijn? Of bent u van plan maatregelen aan het dak uit te voeren? Laat een ecoloog dan onderzoek doen naar beschermde soorten. De ecoloog doet eerst een quickscan. Dit kost ongeveer €1.000,-:

  • Zijn er geen beschermde dieren of planten, dan mag u zonder omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten aan de slag.
  • Zijn er wel beschermde soorten aanwezig, dan is verder onderzoek nodig. Dit kan tot €7.000,- kosten.

Als uit dat vervolgonderzoek blijkt dat er inderdaad beschermde soorten aanwezig zijn, moet u een omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten aanvragen. In deze vergunning staan regels die u moet volgen tijdens de bouw, sloop of isolatie. Het kan best lang duren voordat u na uw aanvraag een vergunning krijgt. Voor vragen over de doorlooptijd neemt u contact op met de Provincie Zuid-Holland:  Omgevingsbeleid – Provincie Zuid-Holland.

3. U wacht op het Soortenmanagementplan (SMP)

Wilt u verbouwen of isoleren en wilt u geen aparte vergunning aanvragen? Dan kunt u wachten op het Soortenmanagementplan (SMP) van de gemeente. Wij vinden het belangrijk dat woningen en bedrijfspanden geïsoleerd worden. We realiseren ons dat het noodzakelijke onderzoek naar beschermde soorten inwoners en bedrijven veel geld en tijd kost. Daarom maken wij een SMP per wijk. Met het SMP vragen wij bij de provincie voor een groot deel van onze gemeente een omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten aan. Woningeigenaren in deze wijken kunnen op deze manier isolatiemaatregelen uitvoeren zonder zelf een vergunning aan te vragen.

Werk volgens het SMP

In het SMP staat welke beschermde dieren in een gebied voorkomen en welke acties nodig zijn om ze te beschermen. Per bouw- of isolatiemaatregel staat aangegeven welke acties u moet uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan het ophangen of inbouwen van vleermuiskastjes. Zo zorgen we er samen voor dat we dieren goed beschermen en toch zoveel mogelijk huizen en gebouwen isoleren.

Planning Soortenmanagementplan (SMP)

Op dit moment doet ecologisch adviesbureau Aqua Terra Nova onderzoek in alle kernen van onze gemeente. Dat doen wij omdat er veel vraag is naar isolatie of renovatiewerkzaamheden. Het onderzoek is begin 2025 gestart. In de tweede helft van 2027 verwachten we een vergunning voor het SMP. U kunt dan onder voorwaarden aan de slag gaan met isoleren of verbouwen zonder hiervoor apart een onderzoek te doen of een vergunning aan te vragen. Meer informatie hierover volgt zodra we de vergunning hebben.

Bent u monumenteigenaar of woont u in het buitengebied?

Als uw woning een monumentale status heeft moet u zich houden aan de welstandseisen. Meer informatie vindt u op de pagina verduurzamen van een monument. 

Woningen in het buitengebied vallen buiten het SMP

Als uw woning in het buitengebied staat valt u helaas buiten het SMP. U moet altijd onderzoek doen zoals omschreven bij punt 1 en 2.  

Wetten en regels

Omgevingswet

Omgevingsbesluit

Landelijke aanpak Natuurvriendelijk Isoleren