Wij gingen langs bij de nieuwe gemeentewerf en spraken met Dennis Combee, projectleider bij Bouwbedrijf van Engen. We kregen een inkijk in een nieuwe duurzame en ecologische manier van houtbouw.

Wanneer we om ons heen kijken zien we vaak een eenzijdig beeld. Woningen bestaan grotendeels uit baksteen en beton. Dit noemen we ook wel de traditionele bouwmethode. Dit is een methode waar veel energie en grondstoffen voor nodig zijn. Daarnaast zijn de materialen lastig te recyclen. Langzaam komt er een opmars in het gebruik van ecologische en circulaire materialen in de bouw. Zo wordt er steeds vaker vlas, houtvezel of hennep gebruikt bij het isoleren.

Maar ook houtbouw is aan een opmars bezig. In de Scandinavische landen wordt er al meer met hout gebouwd. Hier kunnen we in Nederland nog wat van leren. Hier worden ook het aantal bomen bijgehouden door genoeg bij te planten. Een mooi voorbeeld van houtbouw in Nederland is de nieuwe gemeentewerf op het bedrijventerrein Schoterhoek II. De gemeentewerf wordt gebouwd door Bouwbedrijf van Engen en wel op een hele duurzame wijze.

Wat is Bouwbedrijf van Engen?

Dennis: ’Wij zijn Bouwbedrijf van Engen, een ecologische houtbouwer. Onze visie is dat we woningen en gebouwen duurzaam bouwen en op een natuurlijke en verantwoorde manier realiseren. De keuze voor ecologische houtbouw hebben wij nu ruim acht jaar geleden gemaakt en en we hebben ons de afgelopen jaren in doorontwikkeld.’

Nieuwe manieren van bouwen

Zoals gezegd is er voor de traditionele bouw met beton en steen een hoop energie en grondstof nodig. Het is  de meest voor de hand liggende manier van bouwen. Er is veel kennis over, er zijn genoeg aanbieders en ook tal van werknemers die hier goed mee overweg kunnen.

Maar tegenwoordig staat duurzaamheid steeds prominenter op de agenda. Het besef dat we de aarde goed achter moeten laten voor de volgende generatie dringt bij steeds meer mensen door. Dit zien we ook terug in de stijgende vraag naar duurzame en verantwoorde woningbouw.

Er staat een ommekeer te gebeuren in de bouwwereld. Maar toch blijft de houtbouw op dit moment achter ten opzichte van traditionele bouw. Maar waar ligt dit dan aan, want steeds vaker wordt er gedacht aan de toekomst, hoe we de aarde in stand kunnen houden?

gemeentewerf-4-Duurzaam Nieuwkoop

Hoe komt het dat we nog niet volledig op houtbouw overgaan?

Dennis: ‘De kennis en ervaring is niet altijd meer aanwezig. We zijn in Nederland gewend om Traditioneel te bouwen. Echter in de landen om ons heen wordt al veel met hout gebouwd. Daarnaast is er ook sprake van vraag en aanbod. Hier moet nog een ommekeer plaatsvinden omdat we nog niet gewend zijn om in een houten huis te wonen. Dit komt met name omdat we opgegroeid zijn in beton/stenen huizen. Daarbij speelt ook dat houtbouw soms wat duurder uitpakt dan traditionele bouw. Tot slot speelt een stukje regelgeving omtrent brandklasse een rol. Als je een appartementencomplex van hout gaat bouwen moet je rekening houden met de brandveiligheid. Natuurlijk moet je wel voldoen aan de gestelde bouwbesluiten. Maar alle regelgeving, testen en maatstaven moeten nog worden doorontwikkeld. Wanneer de grote jongens ook de overstap wagen zal hier een versnelling in komen.’

Op dit moment zijn de duurzame bouwmaterialen vaak  duurder dan de traditionele materialen. Hier speelt met name het vraag en aanbod principe een grote rol in. Maar toch wordt er steeds vaker gekozen voor duurzame materialen. Het ziet er vaak mooi uit, mensen voelen zich er prettig bij en dragen bij aan een duurzame toekomst. Een duurzaam gebouw breekt ook vaak het traditionele beeld.

Ook de hal van de gemeentewerf doorbreekt het traditionele ‘recht toe recht aan’ beeld met verschillende planken als gevelbekleding. De gevel van het kantoor is namelijk gemaakt van  hergebruikt hout, bestaande uit oude deuren, restmateriaal en geoogst materiaal van een sloopproject. Hierdoor is een heel divers gevelbeeld ontstaan van circulaire materialen.

Het aanbrengen van deze gevelplanken was de grote uitdaging voor de werknemers van Van Engen. De planken waren namelijk allemaal van verschillende lengtes en de opdracht was om geen patroon te creëren, Hierdoor moest de timmermannen creatief aan de slag. Dit vakwerk gaf hen een hoop plezier.

Naast dat het fijn is om duurzaam te leven en we veel materialen hergebruiken zitten er nog meer voordelen aan duurzame en ecologische bouwmaterialen.

Wat zijn de voordelen van duurzame en ecologische materialen ten opzichte van traditionele?

Dennis:  ‘Dennis: Een voorbeeld is het verschil van eigenschappen van isolatiematerialen. Bij ecologisch en dampopen bouwen, passen wij in plaats van glaswol en steenwol; Isovlas, cellulose en houtvezelisolatie toe. Het voordeel van deze materialen is dat het damp/vocht kan opnemen en uitstoten. Je woning ademt als het ware wat zorgt voor een gezond binnenklimaat. Terwijl bij traditionele materialen vocht vaak in de woning blijft hangen en niet naar buiten kan. Ook zijn de materialen vaak lichter waardoor het beter te transporteren, wat zorgt voor minder CO2-uitstoot tijdens de bouw. Daarnaast slaat hout CO2 op in plaats van dat het CO2-uitstoot.’

De gemeentewerf

Als gemeente hebben we een voorbeeldfunctie, ook wat betreft duurzaamheid. Doordat de gemeentewerf op het nieuwe bedrijventerrein Schoterhoek II is gevestigd wordt het aangesloten op het warmtenet. Iedere organisatie op het bedrijventerrein is aangesloten op het warmtenet en draagt gezamenlijk  zorg over het warmtenet. De eerste vijf jaar houdt de gemeente de regie maar daarna zijn het bestuur en de organisaties zelf verantwoordelijk voor het warmtenet. Daarnaast zijn er zonnepanelen op het dak geïnstalleerd waardoor het een energieneutraal gebouw wordt. De gemeentewerf is de uitvalsbasis voor de medewerkers van de buitendienst. We gebruiken de locatie voor het opslaan van materiaal (zoals strooizout en verkeersborden), gereedschap en machines. Ook is er een kleine kantoorruimte, kantine en een kleedruimte. Inwoners kunnen bij de naastgelegen Milieustraat terecht met hun afval. Naast dat de gemeentewerf een energieneutraal gebouw wordt is er nog iets bijzonders aan het gebouw. Het wordt namelijk volledig van hout gebouwd.

gemeentewerf1 Duurzaam Nieuwkoop

Welke materialen zijn gebruikt bij de bouw van de gemeentewerf?

Dennis: ‘De gemeentewerf is vrijwel volledig gebouwd met hout. Het enige wat niet van hout is gemaakt is de fundering van het gebouw. Vanwege de zachte grond en de zware last van het gebouw is er gebruik gemaakt van beton voor de fundering. Wel zijn er verschillende soorten hout gebruikt bij de bouw. Als we kijken naar de buitenkant is er gebruik gemaakt van resthout. Daarnaast is er ook gebruik gemaakt van oude hardhouten deuren. Als je goed kijkt kun je zelfs de gaten van de sloten nog terugvinden aan de buitenzijde. Het gebruik van de verschillende soorten hout zorgt voor een mooie mozaïek. Voor de voering van het gebouw is gebruik gemaakt van ‘Isovlas en cellulose’. Beide materialen betreffen ecologische producten. Isovlas is gemaakt van Hennep/grasvezels en Cellulose bestaat uit papier/krantsnippers.'

Naast het resthout wat gebruikt wordt voor het gebouw en de buitenzijde zijn er nog meer circulaire toevoegingen aan het gebouw. De trap aan de buitenzijde naar het dakterras is afkomstig van de sloop van een ander gebouw. De staafmatten aan de achterzijde, waar de beplanting in zal groeien komen bij de jeugdgevangenis vandaan. Zelfs de bar in de kantine is afkomstig uit een ander gebouw, namelijk sporthal de Vlinder. Recycling is hergebruik is het toverwoord bij de gemeentewerf.

Woningen van baksteen en beton behoeven weinig onderhoud. Je kan ze gerust jaren onbehandeld laten. Maar hout gaat sneller rotten of de verf bladdert er van af. Maar een houten kozijn kun je in Scandinavische landen eenmaal per mensenleven schilderen en blijft heel lang goed. Dit heeft te maken met de kwaliteit van de lucht. In de Scandinavische landen is de luchtkwaliteit vele malen beter dan hier in Nederland. Dus hoe zit het dan met het behandelen van houten gebouwen in Nederland. Moeten wij ons hier zorgen over maken?

gemeentewerf-3-Duurzaam Nieuwkoop

Hoe zit het met het onderhoud aan de houten gebouwen?

Dennis: ‘Iedere houtsoort heeft zijn eigen duurzaamheidsklasse, waardoor het geschikt is voor een binnen of buitentoepassing. Daarnaast is het mogelijk om hout te verduurzamen. Dit wordt ook wel modificeren genoemd. Dit gebeurd door het hout onder hoge druk te koken waardoor alle bacteriën dood gaan. Dit verlengt de levensduur van hout zomaar tot minimaal 25 a 30 jaar. Hierdoor hoef je enkel nog af en toe schoon te maken of te borstelen. Toch willen mensen graag een kleurtje geven aan het hout. De houten geveldelen worden dan behandelde met een dampopen beits, dit wordt dan de levensverlenger van het hout en tevens ook het onderhoudtermijn.’

Op dit moment wordt er nog volop gewerkt aan de gemeentewerf. Wanneer je binnen stapt voel, proef en ruik je hout! De vorderingen zijn elke week goed zichtbaar. We hopen dat onze buitendienst hier snel kan intrekken. De hoop is dat er meer ondernemers een voorbeeld  nemen aan Van Engen en de gemeentewerf. Het gebouw is uniek en heeft een geweldige uitstraling. Het gebouw springt echt in het oog en doorbreekt de het traditionele beeld van een industrieterrein. De circulaire bouw heeft de toekomst!

Allemaal leuk en aardig zo’n houten gemeentewerf, maar hoe zit het met woningen?

Daar gaan we in het volgende interview nader op in. Dan zullen we ons verdiepen in het project ‘Grendel’, waar hout wordt gebruikt voor woningbouw!